Qısa cavab: Vergi öhdəliyinin yerinə yetirilmə müddəti dörd əsasla uzadıla bilər (Vergi Məcəlləsi, maddə 85.6). Üç forma var və seçim sizindir: 6 aya qədər möhlət, cari ödəmələr üzrə 6 aya qədər möhlət, yaxud razılaşdırılmış qrafiklə 1 ilə qədər hissə-hissə ödəniş. Ən vacib nəticə budur: möhlət dövründə faiz hesablanmır və borcun alınması ilə bağlı tədbirlər həyata keçirilmir (maddə 85.10-2). Müraciətə 30 iş günü ərzində baxılır, qərar üçün isə borcun 10 faizini ödəmək tələb olunur.
Bəzən mübahisə etməyə əsas yoxdur – hesablama düzgündür, borc realdır. Problem başqadır: onu birdəfəyə ödəmək mümkün deyil.
Bu vəziyyətdə çox vaxt iki yanlış yol seçilir. Birincisi gözləməkdir – bu, faizin işləməsinə və hesabın bloklanmasına aparır. İkincisi mübahisəni süni şəkildə uzatmaqdır, halbuki perspektivi yoxdur.
Üçüncü yol qanunda birbaşa nəzərdə tutulub və az istifadə olunur: ödəniş müddətinin uzadılması. Onun ən dəyərli tərəfi möhlətin özü deyil – faizin dayandırılmasıdır.
- Möhlət dövründə faiz hesablanmır və borcun alınması tədbirləri həyata keçirilmir
- Dörd əsas var: zərər, ödəmə qabiliyyəti, dövlət sifarişi, mövsümi fəaliyyət
- Üç forma var və seçim vergi ödəyicisinindir
- Qərar üçün borcun 10 faizini ödəmək tələb olunur
- Müraciətə 30 iş günü ərzində baxılır
- Riskli vergi ödəyicisi statusu bu imkanı tamamilə bağlayır
Dörd əsas
Vergi öhdəliyinin yerinə yetirilmə müddəti aşağıdakı hallardan biri olduqda daha gec müddətə dəyişdirilə bilər (maddə 85.6):
Zərər. Təbii fəlakət, təhlükə potensiallı obyektlərdə baş verən qəza və ya digər qarşısı alınmaz qüvvə nəticəsində vergi ödəyicisinə zərər dəydikdə. Bu halda hadisə və zərərin məbləği barədə müvafiq dövlət orqanlarının arayışları təqdim edilməlidir.
Ödəmə qabiliyyəti. Borcu birdəfəyə ödədiyi təqdirdə iflasa uğramaq təhlükəsi olduqda və ya borcu birdəfəyə ödəmə qabiliyyəti olmadıqda.
Dövlət sifarişi. Yerinə yetirilmiş dövlət sifarişi üzrə sifarişçinin borclu olduğunu təsdiq edən arayış təqdim edildikdə.
Mövsümi fəaliyyət. Vergi ödəyicisi yalnız mövsümi xarakterli malların təqdim edilməsi, işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi ilə məşğul olduqda.
İki halda isə müddət uzadıla bilməz (maddə 85.8): vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı cinayət işi qaldırıldıqda və vergi ödəyicisi riskli vergi ödəyicisi olduqda. Sonuncu klasterin digər mövzusu ilə birbaşa bağlıdır – riskli status bu imkanı bağlayır. Ətraflı: riskli vergi ödəyicisi.
Üç forma – seçim sizindir
Əsas mövcud olduqda müddət vergi orqanının qərarı ilə və vergi ödəyicisinin seçimindən asılı olaraq uzadıla bilər (maddə 85.10):
| Forma | Müddət | Nəyə aiddir |
|---|---|---|
| Möhlət | 6 aya qədər | Borcun ödənilməsinə |
| Cari ödəmələr üzrə möhlət | Təqvim ilində 6 aya qədər | Cari vergi ödəmələri üzrə borca |
| Hissə-hissə ödəniş | 1 ilə qədər | Razılaşdırılmış qrafik əsasında |
Üçüncü formada ödəniş qrafiki vergi orqanı ilə vergi ödəyicisi arasında imzalanmış aktla rəsmiləşdirilir.
Müddət uzadıla da bilər. Möhlət dövründə borcun 75 faizi ödənilibsə, müraciət əsasında altı aylıq müddət bir ilə, bir illik müddət isə iki ilə qədər artırıla bilər – yuxarı vergi orqanının qərarı ilə (maddə 85.10-1).
Ən vacib nəticə – faiz dayanır
Bu bölmə məqalənin mərkəzidir.
Qanun iki yerdə eyni şeyi deyir. Möhlət verilən müddət ərzində vergi ödəyicisinə faizlər hesablanmır (maddə 85.10). Bundan başqa, müddət uzadıldıqda müraciət tarixindən etibarən həmin dövr ərzində borcun alınması ilə bağlı tədbirlər həyata keçirilmir (maddə 85.10-2).
Yəni möhlət yalnız vaxt qazandırmır: faizin artmasını dayandırır və icra tədbirlərini – o cümlədən hesaba sərəncamı – saxlayır.
Bir istisna var: əmlakın siyahıya alınmasına yazılı razılıq verilməklə təminat göstərilən halda bu qayda tam işləmir.
Bir də diqqət: möhlət dövründə yeni vergi borcu yaranarsa, o, ümumi qaydada ödənilir (maddə 85.10-3). Yəni möhlət keçmiş borcu əhatə edir, gələcək öhdəlikləri yox.
Müraciət və sənədlər
Müddətin uzadılması üçün vergi orqanına yazılı müraciət təqdim edilir və o, vergi növləri üzrə hazırlanır (maddə 85.9).
Sənəd tələbi borcun məbləğindən asılıdır.
Borc 500 manatdan 300 000 manatadək olduqda müraciətə maliyyə vəziyyətini əks etdirən sənədlər əlavə edilir: müraciət tarixinə kassada və bank hesablarında vəsait qalığı, debitor və kreditorların VÖEN-i göstərilməklə adı və borc məbləği, habelə son bir il ərzində bank hesabları üzrə aparılmış əməliyyatlar barədə arayışlar. Zərər əsası ilə müraciət olunursa, hadisə və zərər barədə dövlət orqanlarının arayışları da tələb olunur.
Məbləğ yuxarı həddi aşdıqda yuxarıdakı sənədlərlə yanaşı təminat da tələb olunur – dörd variantdan biri (maddə 85.9-1):
| Təminat | Şərt |
|---|---|
| Bank zəmanəti | – |
| Zaminlik müqaviləsi | Zamin ən azı bir il qeydiyyatda olmalı, vergi borcu olmamalı və riskli vergi ödəyicisi olmamalıdır |
| Girov müqaviləsi | Girov qoyulan əmlakın bazar dəyərinin 50 faizi borcdan çox olmalıdır |
| Əmlakın siyahıya alınmasına razılıq | Əmlakın bazar dəyərinin 50 faizi borcdan çox olmalıdır |
Dövlət sifarişi əsası ilə müraciət olunduqda isə borcun məbləğindən asılı olmayaraq yalnız maliyyə sənədləri tələb olunur (maddə 85.9-2).
10 faiz və 30 iş günü
İki rəqəm prosesin çərçivəsini müəyyən edir.
10 faiz. Əsaslar mövcud olduqda vergi ödəyicisi müraciətdə göstərilən vergi borcunun 10 faizini ödəməlidir (maddə 85.9-3). Vergi orqanı bu ödəniş barədə sizə yazılı məlumat verir və qərar həmin ödənişdən sonra qəbul edilir.
30 iş günü. Müraciətə və sənədlərə baxılma müddəti müraciətin daxil olduğu tarixdən 30 iş günüdür (maddə 85.11).
Qərar orada müəyyən edilmiş tarixdən qüvvəyə minir. Bir texniki, amma faydalı detal da var: uzadılmış müddət vergi borcunun tələb edilməsi ilə bağlı beş illik müddətə daxil edilmir (maddə 85.12).
Möhlət nə vaxt vaxtından əvvəl bitir
Uzadılmış müddətə vaxtından əvvəl xitam verilə bilər (maddə 85.14). Ən aydın hal odur ki, vergi ödəyicisi öhdəliyi vaxtından əvvəl yerinə yetirir – bu, təbii və müsbət haldır.
Digər hallar razılaşdırılmış şərtlərin pozulması ilə bağlıdır. Ona görə qrafik imzalandıqdan sonra onun icrası ayrıca izlənilməlidir: bir ödənişin gecikməsi bütün razılaşmanı sual altına qoya bilər.
Girovla bağlı bir qeyd də var: girov müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi vergi öhdəliyini ləğv etmir, müqavilənin qeydiyyatı ilə bağlı xərcləri isə vergi ödəyicisi ödəyir (maddə 85.13).
Möhlət, yoxsa mübahisə
Bu iki yol bir-birini istisna etmir, amma fərqli məntiqlə işləyir.
Mübahisə borcun özünü şübhə altına alır. Perspektivi varsa – hesablama səhvdirsə, prosedur pozulubsa – o, daha dəyərlidir, çünki məbləğin azalması və ya ləğvi ilə nəticələnə bilər.
Möhlət borcu qəbul edir və yalnız icra rejimini dəyişir. Perspektiv zəifdirsə, bu, daha praktik seçimdir: faiz dayanır, hesab işləyir, biznes davam edir.
Praktikada iki yol paralel də gedə bilər, lakin ardıcıllıq təsadüfi seçilməməlidir – mübahisə perspektivi ciddi olduqda hansı addımın əvvəl atılacağı ayrıca qiymətləndirmə tələb edir.
Bu seçim işin perspektivi, borcun məbləği və nağd axını birlikdə qiymətləndirilməklə edilir.
İlk addımlar
- Əsası müəyyən edin. Dörd əsasdan hansına düşdüyünüz sənəd tələbini dəyişir.
- Riskli status olub-olmadığını yoxlayın. O, bu imkanı tamamilə bağlayır.
- Maliyyə sənədlərini hazırlayın – kassa və hesab qalıqları, debitor-kreditor siyahısı, bir illik bank əməliyyatları.
- Formanı seçin. Möhlət, cari ödəmələr üzrə möhlət, yoxsa qrafiklə hissə-hissə ödəniş.
- 10 faizlik ödənişi planlaşdırın. Qərar ondan sonra qəbul edilir.
- Qrafiki imzalayandan sonra icrasını izləyin. Pozuntu möhlətə vaxtından əvvəl xitam verə bilər.
Bu məqalə ümumi məlumat məqsədilə hazırlanmışdır və fərdi hüquqi məsləhəti əvəz edə bilməz.