İpoteka ilə alınmış mənzil boşanmada necə bölünür?

Problem: əmlak var, borc da var

Boşanmada ipoteka ilə alınmış mənzil adi mülkiyyətdən fərqlidir — çünki əmlakın yanında qalıq borcun da bölgüsü lazım gəlir. Məhkəmə yalnız mənzilin fiziki bölgüsünü deyil, kredit öhdəliyinin necə paylanacağını da həll etməlidir.

İpoteka birgə borcdur

Nikah müddətində götürülmüş ipoteka hər iki tərəfin birgə öhdəliyi sayılır — hətta kredit yalnız birinin adına yazılsa belə. Bu o deməkdir ki, boşanmadan sonra kredit ödənilməsə, bank hər iki tərəfə müraciət edə bilər. Buna görə boşanma zamanı ipoteka məsələsini həll etmək hər iki tərəfin marağına uyğundur.

Üç praktik həll yolu

1. Birinin mənzilinə alması — refinanslaşdırma

Tərəflərdən biri mənzili özü götürmək istəyirsə, bankdan kredit yenidən yalnız o şəxsin adına formatlanır. Buna refinanslaşdırma deyilir. Bank yeni borcludan kredit qabiliyyəti tələb edər. Digər tərəfin isə öz payı üçün kompensasiya alması razılaşdırılır.

2. Satış — borcu bağlamaq

Hər iki tərəf razıdırsa, mənzil satılır, satış məbləğindən əvvəlcə qalıq borc banka ödənilir, qalan məbləğ isə tərəflər arasında bölünür. Bu ən sadə həldir — lakin bazar qiymətinin düzgün müəyyən edilməsi vacibdir.

3. Birgə ödəmə davam edir — qərar gecikir

Bəzən tərəflər mənzilin satışını gözlətmək istəmir (məsələn, kirayə gəliri var, ya da uşaq orada yaşayır). Bu halda hər ikisi ödənişlərə davam edir, lakin bu məsələni notarial sazişlə rəsmiləşdirmək vacibdir — məhkəmə prosesini gözlərək ödəmə bölgüsü müəyyən edilir.

Bankın razılığı olmadan tərəflər arasında ipoteka üzərindəki dəyişikliklər qüvvəsizdir. Banka müraciət etmədən sadəcə öz aranızda razılaşmaq gələcəkdə hüquqi probleme çevrilə bilər.

Uşaq varsa — prioritet dəyişir

Yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlar mənzildə qalırsa, məhkəmə onların maraqlarını ön plana çəkir. Bu halda uşaqların qaldığı evin qorunması üçün ananın (ya ata da ola bilər) daha böyük pay alması mümkündür. Hətta bəzi hallarda ipoteka borcunu ödəmək şərtilə tam mənzil verilir.

Nikahaqədərki ipoteka

Nikahdan əvvəl götürülmüş ipoteka fərqli rejimdə qiymətləndirilir. Əgər ilkin ödəniş nikahdan əvvəl edilmiş, kredit də nikahdan əvvəl başlamışsa — bu əmlak birgə mülkiyyət sayılmaya bilər. Lakin nikah müddətindəki ödənişlər birgə hesab olunduğundan, həyat yoldaşı kreditin ödənilmiş hissəsinə uyğun pay iddia edə bilər.