Qısa cavab: Daşınmaz əmlakın bağışlanması notarial qaydada rəsmiləşdirilməli və hüquq keçidi dövlət qeydiyyatı ilə tamamlanmalıdır. Sadə yazılı razılaşma və ya ailədaxili sözləşmə çox vaxt hüquqi təhlükəsizlik yaratmır və sonradan etibarsızlıq, ailə mübahisəsi və vergi problemi yarada bilər. Bağışlama əvəzsiz əqd olsa da, geri götürmə, imtina, sərəncam hüququ, ər-arvad razılığı və hüquqi şəxslər üçün vergi nəticələri ayrıca yoxlanmalıdır (Mülki Məcəllə, maddə 666–673; Ailə Məcəlləsi, maddə 33.3; “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanun, maddə 8).
Bağışlama müqaviləsi nədir?
Bağışlama əvəzsiz əqddir. Yəni bir şəxs öz əmlakının bir hissəsini və ya müəyyən hüququnu başqa şəxsə verir, qarşı tərəfdən isə bunun müqabilində hər hansı xidmət, pul və ya başqa qarşılıq tələb etmir.
Mülki Məcəllənin 666.1-ci maddəsinə əsasən, bağışlama müqaviləsi sağ ikən bağlanan elə müqavilədir ki, onun əsasında hədiyyə verən öz əmlakının bir hissəsini bağışlamaqla hədiyyə alanı zənginləşdirir və bu, heç bir cavab xidməti ilə şərtləndirilmir. Müqavilə hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul etməsi ilə bağlanmış sayılır. Əgər bağışlama öhdəliklə şərtləndirilməyibsə, hədiyyənin qəbul edildiyi ehtimal olunur.
Bu müddəa vacibdir, çünki bağışlama ilə satış arasındakı əsas fərq məhz buradadır. Satışda əvəz var, bağışlamada isə yoxdur.
Bağışlama ilə vəsiyyət niyə qarışdırılır?
Ən çox qarışdırılan məqam odur ki, bəzi şəxslər bağışlamanı vəsiyyət kimi başa düşür. Halbuki bu iki institut fərqlidir. Bağışlama sağlıq dövründə bağlanan əqddir.
Hədiyyə verənin ölməsi halı üçün bağışlama isə vərəsəlik hüququnun göstərişlərinə uyğun icra edilir (Mülki Məcəllə, maddə 668). Yəni “mən sağlığımda sənə bağışlayıram, amma keçid ölümüm zamanı olsun” məntiqi hər zaman sadə formada işləmir.
Bu fərq xüsusilə valideynin əmlakı övlada keçirmək istədiyi hallarda önəmlidir. Yanlış hüquqi mexanizm seçildikdə sonradan həm qeydiyyat, həm də vərəsəlik mübahisəsi yarana bilər. Bu mövzu ilə bağlı vəsiyyət və miras bölgüsü keçidi də uyğundur.
Bağışlama predmetinə nə daxil ola bilər?
Mülki Məcəllənin 666.2-ci maddəsinə əsasən, bağışlama predmeti yalnız əşya deyil. Buraya aşağıdakılar daxil ola bilər:
- Əşyalar.
- Hədiyyə verənə və ya üçüncü şəxsə qarşı əmlak hüquqları, yəni tələblər.
- Hədiyyə alanın hədiyyə verən və ya üçüncü şəxs qarşısında əmlak vəzifəsindən azad edilməsi.
Bu, praktikada o deməkdir ki, bağışlama təkcə evin, mənzilin və ya torpağın verilməsi deyil. Müəyyən hüququn keçirilməsi və ya borcdan azadetmə də bağışlama münasibətinin predmeti ola bilər.
Mülki Məcəllənin 666.3-cü maddəsinə görə, mənəvi və ya əxlaqi borcun icrası bağışlama sayılmır. Yəni kimsə “mən onsuz da bunu etməli idim” xarakterli hərəkəti bağışlama kimi təqdim edə bilməz.
Notarial forma niyə məcburidir?
Problemin əsas hissələrindən biri sənədləşmə ilə bağlıdır. İnsanlar çox vaxt düşünür ki, ailə daxilində bağışlama olduğuna görə işi sadə ərizə və ya öz aralarında yazılmış kağızla həll etmək olar. Əslində daşınmaz əmlak bağışlanarkən notariat qaydasında təsdiq şərti var.
Mülki Məcəllənin 144-cü maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi haqqında müqavilələr notariat qaydasında təsdiqlənməlidir. Bağışlama da daşınmaz əmlaka sərəncam verilməsinin bir formasıdır. Deməli, notarial forma sadəcə texniki prosedur deyil, müqavilənin etibarlılıq şərtidir.
Bu o deməkdir ki, mənzil, yaşayış evi, bağ evi, torpaq sahəsi və digər daşınmaz əmlakın bağışlanması üçün “öz aramızda yazdıq” üsulu hüquqi baxımdan kifayət etmir. Bu mərhələdə notariatda əmlak əməliyyatları məqaləsinə keçid vermək də uyğundur.
Müqavilə nə vaxt etibarsız sayıla bilər?
Daşınmaz əmlakın bağışlanması düzgün hüquqi forma ilə həyata keçirilmədikdə əsas risklərdən biri müqavilənin etibarsız sayılmasıdır.
Mülki Məcəllənin 337-ci maddəsinə görə, Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Bu o deməkdir ki, daşınmaz əmlak üzrə bağışlama müqaviləsi notarial qaydada təsdiqlənmədən qurulubsa, hüquqi nəticə doğurmaya bilər.
Praktikada bu risk aşağıdakı hallarda daha çox görünür:
- Sadə yazılı razılaşma var, amma notariat təsdiqi yoxdur.
- Ailə üzvləri bağışlamanın baş tutduğunu düşünür, amma hüquq keçidi rəsmiləşməyib.
- Sonradan başqa qohumlar və ya maraqlı şəxslər mübahisə qaldırır.
- Faktiki istifadə dəyişib, amma mülkiyyət hüququ sənəddə dəyişməyib.
Notarius nəyi yoxlayır?
Notarius əqdi təsdiq edərkən yalnız imzanı yoxlamır. O, həm də gələcək mübahisə riskini azaldan ilkin hüquqi süzgəc rolunu oynayır.
Notarius əqdi təsdiq edərkən aşağıdakıları yoxlayır:
- Tərəflərin şəxsiyyətini.
- Fəaliyyət qabiliyyətini.
- Nümayəndə varsa, onun səlahiyyətini.
- Sərəncam verən tərəfin əmlak üzərində hüququnu.
- Əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyat vəziyyətini.
- Yüklülük və həbsin olub-olmamasını.
- Nikah və ümumi mülkiyyətlə bağlı razılıq məsələlərini.
- Qeydiyyatda olan şəxslərlə bağlı halları.
- Müqavilənin qanunauyğunluğunu.
Konstitusiyanın 61-ci maddəsinə görə, hər kəsin yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququ vardır. “Notariat haqqında” Qanuna uyğun olaraq notariuslar hüquqi məlumatsızlığın ziyanını önləmək, tərəflərin hüquq və vəzifələrini izah etmək, iradə ifadəsini aydınlaşdırmaq və sənədlərin qanuna uyğun tərtibini təmin etmək funksiyasını daşıyırlar.
Ər-arvad razılığı nə vaxt önə çıxır?
Əmlak üzərində sərəncam hüququ tam yoxlanılmadan bağışlama edildikdə mübahisə qaçılmaz olur. Mülkiyyətçi nikahdadırsa, ər-arvad razılığı məsələsi, ümumi əmlak rejimi, qeydiyyatda olan yetkin ailə üzvlərinin maraqları, yüklülük və ya həbs kimi hallar önə çıxır.
Bu baxımdan aşağıdakı suallar əvvəlcədən aydınlaşdırılmalıdır:
- Əmlak nikah dövründə əldə olunubmu?
- Ümumi mülkiyyət rejimi tətbiq edilirmi?
- Digər tərəfin notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılığı tələb olunurmu? (Ailə Məcəlləsi, madda 32, 33.3)
- Mənzildə, evdə, bağda və ya bağ evində qeydiyyatda olan yetkin ailə üzvlərinin razılığı tələb olunurmu? (“Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsi).
Ailə daxilində bağışlama edilməsi bu yoxlamaları aradan qaldırmır. Əksinə, ən çox mübahisə də məhz ailədaxili bağışlama zamanı yaranır. Bu kontekstdə nikah dövründə əldə edilən əmlak keçidi mətn daxilində faydalıdır.
İradə qüsuru niyə mübahisə yaradır?
Bağışlama müqaviləsində ən həssas mövzulardan biri bağışlayanın həqiqi iradəsidir. Əgər bağışlayan şəxs öz hərəkətinin mahiyyətini anlamırdısa, ruhi vəziyyəti şübhəli idisə, aldanmışdısa və ya daxili iradəsi ilə sənəddə ifadə olunan iradə üst-üstə düşmürdüsə, sonradan müqavilənin ləğvi və ya etibarsızlığı ilə bağlı məhkəmə mübahisəsi yarana bilər (Mülki Məcəllə, maddə 337, 339, 347).
Bu baxımdan notarial təsdiq yalnız imza prosesi deyil, həm də gələcək mübahisələrin qarşısını alan qoruyucu hüquqi mexanizmdir. Xüsusilə yaşlı şəxslərin, xəstə şəxslərin və ya ailədaxili təzyiq ehtimalı olan halların daha diqqətlə rəsmiləşdirilməsi vacibdir.
Bağışlanan əmlak sonradan geri götürülə bilərmi?
Bağışlama əvəzsiz olsa da, geri dönüşü tam bağlanmış institut deyil. Mülki Məcəllənin 669-cu maddəsinə görə, hədiyyə alan hədiyyəni qəbul edənədək bağışlayan istədiyi vaxt onu geri götürə bilər.
Bundan başqa, Mülki Məcəllənin 673.1-ci maddəsinə əsasən, hədiyyə verən aşağıdakı hallarda bağışlamaqdan imtina edə bilər:
- Hədiyyə alan hədiyyə verənin və ya onun yaxın qohumunun barəsində ağır cinayət törətdikdə.
- Hədiyyə alan ailə hüquq münasibətlərindən doğan vəzifələrini hədiyyə verən və ya onun yaxın qohumu barəsində kobudcasına pozduqda.
- Hədiyyə alan bağışlama ilə bağlı öhdəlikləri əsassız olaraq icra etmədikdə.
Bu maddə göstərir ki, bağışlama tamamilə “geri dönüşsüz” mexanizm deyil. Hədiyyə alan bağışlamanı hər vəziyyətdə toxunulmaz hüquq kimi qəbul etməməlidir.
Bağışlama vədi ləğv oluna bilərmi?
Mülki Məcəllənin 673.2-ci maddəsinə əsasən, bağışlamaq barədə verilmiş vəd aşağıdakı hallarda ləğv edilə və onun icrasından imtina edilə bilər:
- 673.1-ci maddədə nəzərdə tutulan hallarda.
- Vəd verildikdən sonra hədiyyə verənin əmlak münasibətləri bağışlamanı onun üçün son dərəcə ağır yükə çevirə biləcəyi dərəcədə dəyişdikdə.
- Vəd verildikdən sonra hədiyyə verənin ailə hüquq münasibətləri üzrə əvvəllər olmamış və ya çox cüzi olmuş öhdəlikləri yarandıqda.
Buradan görünür ki, gələcəkdə bağışlama vəd edən şəxs iqtisadi və ya ailə vəziyyəti ağırlaşdıqda əvvəlki vədini mütləq icra etməyə məcbur deyil.
İmtina üçün müddət varmı?
Bəli. Mülki Məcəllənin 673.3-cü maddəsinə görə, imtina hüququnun qüvvəli olması üçün əsasın hədiyyə verənə məlum olduğu gündən bir il ərzində imtina haqqında bildiriş hədiyyə alana çatmalıdır.
Əgər bağışlayan həmin ilin sonunadək ölərsə, qalan müddət üzrə bu hüquq vərəsələrinə keçir. Hədiyyə alan bağışlayanı qəsdən öldürübsə və ya bağışlamanı ləğv etməyə mane olubsa, vərəsələr bağışlamaqdan imtina edə bilərlər.
Mülki Məcəllənin 673.4-cü maddəsinə görə, bağışlamaqdan imtina edildikdə hədiyyə alan, əgər bağışlanmış predmet onun mülkiyyətindədirsə, hədiyyəni qaytarmağa borcludur.
Bağışlamanın ayrıca ləğv olunduğu hallar hansılardır?
Mülki Məcəllənin 674.1-ci maddəsinə əsasən, aşağıdakı hallarda imtina hüququnun ayrıca həyata keçirilməsinə ehtiyac olmadan bağışlama ləğv edilir:
- Bağışlanması vəd edilmiş əşya itirildikdə və ya məhv olduqda.
- Hədiyyə verənin əmlakı üçün müsabiqə icraatı başlandıqda.
Bu norma xüsusilə borcluluq, iflas və ya əmlakın fiziki məhv olması ilə bağlı hallarda önəmlidir.
Hədiyyə verənin məsuliyyəti nə həddədir?
Mülki Məcəllənin 672.1-ci maddəsinə görə, hədiyyə verən hədiyyə alana hədiyyə ilə əlaqədar dəyən zərər üçün yalnız o halda məsuliyyət daşıyır ki, zərər qəsdən və ya kobud ehtiyatsızlıq üzündən vurulmuş olsun.
Mülki Məcəllənin 672.2-ci maddəsinə görə isə qalan hallarda o, əsasən yalnız vəd etdiyi üçün məsuliyyət daşıyır. Bu qayda bağışlamanın əvəzsiz xarakteri ilə bağlıdır.
Restitusiya hüququ saxlanıla bilərmi?
Bağışlayan şəxs hədiyyə alanın ondan qabaq ölməsi halı üçün bağışlanmış əşyanın restitusiyası hüququnu özündə saxlaya bilər. Torpaq sahələri və ya onlara əşya hüquqları bağışlanarkən bu restitusiya hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qabaqcadan qeydə alına bilər (Mülki Məcəllə, maddə 671).
Bu mexanizm bağışlayanın gələcək riskləri əvvəlcədən nəzərə almasına imkan verir. Xüsusilə ailə daxilində əmlakın sonrakı taleyi ilə bağlı həssaslıq varsa, bu məsələ əvvəlcədən düşünülməlidir.
Hüquqi şəxslər üçün vergi riski niyə böyükdür?
Xüsusilə hüquqi şəxslərə məxsus daşınmaz əmlak bağışlandıqda bir çox təsisçi səhvən düşünür ki, “öz şirkətimdir, ailə üzvümə verirəm, vergi də olmayacaq”. Halbuki hüquqi şəxsin əmlakını üçüncü şəxsə bağışlaması vergi baxımından aktivlərin əvəzsiz təqdim edilməsi sayılır.
Mənbədə göstərildiyi kimi, hüquqi şəxsin mülkiyyətində olan daşınmaz əmlakın üçüncü şəxsə bağışlanması vergi qanunvericiliyi ilə qadağan edilmir. Lakin bu əməliyyat Vergi Məcəlləsinin 104-cü, 142-ci, 143-cü və 159-cu maddələri baxımından mənfəət vergisinin və ƏDV-nin vergitutma obyektini yarada bilər.
Burada əsas məqam budur: təqdim edilən aktivin bazar qiyməti ilə onun Vergi Məcəlləsinin 143-cü maddəsinə uyğun müəyyən edilən dəyəri arasındakı fərq gəlir kimi götürülə bilər. Yəni şirkət “pul almadım” desə də, vergi baxımından əməliyyat sıfır riskli sayılmır. Bu mövzu ilə bağlı hüquqi şəxslər üçün vergi riski keçidi də mətn daxilində uyğun gəlir.
Fiziki şəxs vergi ödəyə bilərmi?
Bəli, bəzi hallarda hüquqi şəxsdən əvəzsiz əsasla daşınmaz əmlak alan fiziki şəxs üçün gəlir vergisi öhdəliyi yarana bilər.
Belə gəlirin hansı qaydada vergiyə cəlb olunması, verginin hesablanması və bəyannamə təqdim edilməsi məsələləri isə Vergi Məcəlləsinin tələblərinə və konkret əməliyyatın xüsusiyyətlərinə görə ayrıca qiymətləndirilməlidir (Vergi Məcəlləsinin 101.2-ci maddəsi)
Bu məsələ xüsusilə ailədaxili yardım kimi görünən, amma hüquqi şəxs üzərindən edilən bağışlamalarda diqqətdən qaçır. Sonradan əlavə vergi və maliyyə riskinin yaranmaması üçün bu qiymətləndirmə notariatdan əvvəl aparılmalıdır.
Dövlətə və fondlara bağışlamada güzəşt varmı?
Vergi Məcəlləsində edilmiş dəyişikliklərə əsasən, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən daşınmaz və daşınar əmlakın, habelə qeyri-maddi aktivlərin dövlət orqanlarına, dövlət qurumlarına və Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən siyahısı təsdiq edilmiş ictimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara əvəzsiz verilməsi müəyyən hallarda mənfəət vergisi, gəlir vergisi və ƏDV baxımından vergitutulan əməliyyat hesab edilmir. Bundan əlavə, həmin əmlaklara görə əvvəllər ödənilmiş ƏDV-nin əvəzləşdirilməsi imkanı da nəzərdə tutulur. İctimai və sosial məqsədlər üçün yaradılmış fondlara münasibətdə bu güzəştlər 2022-ci il yanvarın 1-dən tətbiq edilir.
Bağışlamadan əvvəl hansı addımlar vacibdir?
Daşınmaz əmlakın bağışlanmasını təhlükəsiz və qanuni şəkildə həyata keçirmək üçün aşağıdakı addımlar vacibdir:
- Əmlakın hüquqi statusunu yoxlayın. Əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədi hazırlayın. Əmlakın yüklü olub-olmaması, üzərində həbsin və ya başqa məhdudiyyətin olub-olmaması barədə dövlət reyestrindən arayış alın.
- Ailə və ümumi mülkiyyət məsələlərini əvvəlcədən dəqiqləşdirin. Əgər daşınmaz əmlak nikah dövründə əldə edilibsə və ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyətidirsə, onun bağışlanması üçün digər həyat yoldaşının notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılığı tələb oluna bilər (Ailə Məcəlləsinin 33.3-cü maddəsi). Bundan əlavə, yaşayış evində, mənzildə, bağda və ya bağ evində qeydiyyatda olan şəxslərin hüquqi vəziyyətini də əvvəlcədən yoxlamaq məqsədəuyğundur. Onların notariat qaydasında təsdiq edilmiş razılığına dair ümumi qanun tələbi olmasa da, konkret vəziyyətdən asılı olaraq bu məsələ gələcək mübahisələrin qarşısının alınması baxımından əhəmiyyət kəsb edə bilər.
- Tərəflərin iştirakını düzgün qurun. Bağışlayan və hədiyyə alan notariusda şəxsən iştirak edə bilər. Nümayəndə iştirak edirsə, onun notariat qaydasında təsdiq edilmiş etibarnaməsi olmalıdır.
- Qohumluq sənədlərini toplayın. Doğum haqqında şəhadətnamə, nikah haqqında şəhadətnamə, digər müvafiq dövlət qeydiyyatı sənədləri və zəruri hallarda qohumluq münasibətinin müəyyən edilməsi haqqında məhkəmə qətnaməsi hazırlansın.
- Notarial müqavilə bağlayın. Daşınmaz əmlak bağışlanarkən notarial təsdiq mütləqdir.
- Dövlət qeydiyyatı mərhələsini unutmayın. Notarius təsdiq olunmuş müqaviləni elektron sistem vasitəsilə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə göndərir. Müvafiq hüquqların dövlət qeydiyyatına alınması ilə hədiyyə alanın hüquqi mövqeyi möhkəmlənir (“Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 8-ci maddəsi).
- İcbari sığorta məsələsini də nəzərə alın. Qanunvericilikdə müəyyən daşınmaz əmlak növləri üzrə icbari əmlak sığortası nəzərdə tutulduğundan, bağışlanan əmlakın sığorta vəziyyətini əvvəlcədən yoxlamaq məqsədəuyğundur (“İcbari sığortalar haqqında” Qanunun 35-ci maddəsi).
- Dövlət rüsumunu düzgün hesablayın.
- Hüquqi şəxsdirsə, vergi hesablamasını əvvəlcədən edin.
- Fiziki şəxs hədiyyə alırsa, vergi riskini yoxlasın.
Standart forma ilə kifayətlənmək hər zaman təhlükəsiz deyil. Xüsusilə ailədaxili narazılıq ehtimalı, yüksək dəyərli əmlak və ya hüquqi şəxs elementi varsa, müqavilənin əvvəlcədən vəkil tərəfindən yoxlanması daha təhlükəsizdir. Bu mərhələdə daşınmaz əmlak üzrə hüquqi yoxlama pillər linki uyğundur.
Dövlət rüsumu necə hesablanır?
Mənbələrdə göstərildiyi kimi, rüsum məbləği qohumluq dərəcəsindən və yerləşdiyi ərazidən asılı olaraq dəyişir.
Əgər əmlak ər-arvada, uşaqlara, valideynlərə, babaya, nənəyə, nəvəyə, qardaşa və bacıya keçirsə:
- Dövlət rüsumu 25 manat.
- Xidmət haqqı 3,75 manat.
Əmlak başqa şəxslərə keçirsə:
- Bakı şəhərində dövlət rüsumu 280 manat, xidmət haqqı 42 manat.
- Sumqayıt, Gəncə və Abşeron rayonunda dövlət rüsumu 196 manat, xidmət haqqı 29,40 manat.
- Digər şəhər və rayonlarda dövlət rüsumu 140 manat, xidmət haqqı 21 manat.
Qohumluq sənədlərinin düzgün hazırlanması burada xüsusilə vacibdir. Çünki qohumluq sübut olunmadıqda həm rəsmiləşdirmə, həm də rüsum hesablaması mərhələsində problem yarana bilər.
Qeyd: bu məbləğlər notariat hərəkətinə görə dövlət rüsumu və xidmət haqqıdır. Əgər əməliyyat nəticəsində dövlət reyestrində hüququn qeydiyyatı aparılırsa, dövlət qeydiyyatı üçün ayrıca ödənişlər də yarana bilər.
Real həyatda bu risklər necə görünür?
Nümunə 1: Valideyn mənzili oğluna bağışlayır. Ata öz adına olan mənzili oğluna bağışlamaq istəyir. Ailə bunu sadə məsələ hesab edir və əvvəlcə yalnız ailə daxilində razılaşmanın kifayət edəcəyini düşünür. Lakin sonradan məlum olur ki, ata nikahdadır, mənzil nikah dövründə əldə olunub və evdə qeydiyyatda başqa yetkin ailə üzvləri də var. Notariat mərhələsində bu razılıqlar və sənədlər olmadan bağışlama müqaviləsini rəsmiləşdirmək mümkün olmur.
Bu nümunə göstərir ki, ailədaxili bağışlama belə hüquqi yoxlamadan kənar deyil. “Öz ailəmizdir” yanaşması notariat tələblərini aradan qaldırmır.
Nümunə 2: Şirkətin əmlakı ailə üzvünə bağışlanır. Bir hüquqi şəxsin yeganə təsisçisi şirkətə məxsus qeyri-yaşayış sahəsini qardaşına bağışlamaq qərarı verir. O, bunu ailədaxili yardım kimi görür və vergi yükü olmayacağını düşünür. Lakin əməliyyat aktivin əvəzsiz təqdim edilməsi kimi qiymətləndirilir. Nəticədə müəssisə üzrə vergi hesablaması aparılır, əməliyyatın bazar qiyməti və balans dəyəri nəzərə alınır, əlavə vergi öhdəliyi gündəmə gəlir.
Bu nümunə göstərir ki, fiziki şəxsin şəxsi əmlakı ilə hüquqi şəxsin aktivini eyni hüquqi prizmadan qiymətləndirmək olmaz.
- Daşınmaz əmlakın bağışlanması notarial forma və dövlət qeydiyyatı tələb edən hüquqi prosedurdur.
- Mülki Məcəllənin 666.1-ci maddəsinə görə, bağışlama sağ ikən bağlanan və cavab xidməti ilə şərtləndirilməyən əvəzsiz əqddir.
- Mülki Məcəllənin 144-cü maddəsi daşınmaz əmlaka dair sərəncam müqavilələrinin notariat qaydasında təsdiqini tələb edir.
- Mülki Məcəllənin 669 və 673-cü maddələri bəzi hallarda geri götürmə və bağışlamaqdan imtina imkanını nəzərdə tutur.
- Hüquqi şəxsə məxsus daşınmaz əmlak bağışlandıqda əməliyyat vergi baxımından aktivin əvəzsiz təqdim edilməsi kimi qiymətləndirilə bilər.
- Ər-arvad razılığı, qeydiyyatda olan şəxslər, iradə qüsuru və yüklülük məsələləri əvvəlcədən yoxlanılmadıqda sonradan ciddi mübahisə yarana bilər.
Nəticə
Daşınmaz əmlakın bağışlanması sadə ailədaxili qərar kimi görünsə də, hüquqi baxımdan çox ciddi nəticələr doğuran əqddir. Bu prosesdə Mülki Məcəllənin 666, 669, 672, 673 və 674-cü maddələri, eləcə də 144 və 337-ci maddələr, Konstitusiyanın 61-ci maddəsi, “Notariat haqqında” Qanun, “İcbari sığortalar haqqında” Qanun və Vergi Məcəlləsinin 104, 142, 143, 159, 101.2, 218.4.3, 220.8.1 və 220.8-1-ci maddələri birlikdə nəzərə alınmalıdır.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət hesab edilmir.