Etibarnamə nümunəsi: hazır forma və doldurma qaydası

Etibarnamə gündəlik həyatda ən çox istifadə olunan hüquqi sənədlərdən biridir: mənzil satmaq, avtomobildən istifadə etmək, bank və poçt əməliyyatları aparmaq, dövlət orqanlarında və məhkəmədə təmsil olunmaq — bütün bu hallarda etibarnamə lazım gəlir. Lakin sənədin forması və məzmunu düzgün olmadıqda o, heç bir hüquqi qüvvə daşımır. Aşağıda hazır nümunəni yükləyə, sonra isə notariat təsdiqinin hansı hallarda məcburi olduğunu, müddəti, dövlət rüsumunu və ləğv qaydasını oxuya bilərsiniz.

Etibarnamə nümunəsini yükləyin

Aşağıdakı hazır nümunəni yükləyib öz məlumatlarınızla doldura bilərsiniz. Nümunə ümumi formadır — konkret vəziyyətinizdə səlahiyyətlərin dəqiq ifadəsi vacibdir, çünki etibarnamədə yazılmayan səlahiyyət verilməmiş sayılır.

Etibarnamə nümunəsini yüklə (PDF) · Daha çox sənəd nümunəsi üçün şablonlar bölməsinə baxa bilərsiniz.

Yükləməzdən əvvəl bunları yoxlayın: etibarnamənin tarixi mütləq yazılmalıdır — tarixsiz etibarnamə əhəmiyyətsizdir; əqdiniz notarial forma tələb edirsə, nümunəni notariusda təsdiqlətmək lazımdır.

Etibarnamə nədir və nə üçün lazımdır?

Etibarnamə — bir şəxsin (etibar edənin) üçüncü şəxslər qarşısında təmsil olunmaq üçün başqa şəxsə (vəkil edilənə) verdiyi yazılı vəkalətdir (Mülki Məcəllə, maddə 362.1). Təmsilçilik zamanı vəkil edilən şəxs etibar edənin adından hərəkət edir və bağladığı əqd birbaşa etibar edən üçün hüquq və vəzifələr yaradır (maddə 359).

Yazılı vəkalət bilavasitə müvafiq üçüncü şəxsə də təqdim edilə bilər (maddə 362.1). Praktikada etibarnamə əmlak əməliyyatlarında, məhkəmə və dövlət orqanlarında təmsilçilikdə, bank və poçt əməliyyatlarında, nəqliyyat vasitələri ilə bağlı məsələlərdə istifadə olunur.

Hansı hallarda notariat təsdiqi məcburidir?

Qayda sadədir: əgər əqdin özü notarial forma tələb edirsə, o əqd üçün verilən etibarnamə də notariat qaydasında təsdiqlənməlidir (maddə 362.2).

Məsələn, daşınmaz əmlaka dair sərəncam verilməsi haqqında müqavilələr notariat qaydasında təsdiqlənməlidir (maddə 144) — deməli, mənzil satmaq və ya bağışlamaq üçün verilən etibarnamə də mütləq notariusda təsdiqlənməlidir. Sadə yazılı etibarnamə bu halda kifayət etmir.

Notariat olmadan hansı etibarnamələr qüvvədə sayılır?

Qanun bəzi etibarnamələri notariat qaydasında təsdiqlənmiş etibarnamələrə bərabər tutur (maddə 362.3):

• Müalicə müəssisələrində olan hərbi qulluqçuların və başqa şəxslərin etibarnamələri — həmin müəssisənin rəisi, tibbi hissə üzrə müavini, böyük və ya növbətçi həkim tərəfindən təsdiqlənməklə (maddə 362.3.1)
• Hərbi hissələrdə — notariat ofislərinin olmadığı məntəqələrdə hərbi qulluqçuların, fəhlə və qulluqçuların, onların ailə üzvlərinin etibarnamələri hissənin komandiri (rəisi) tərəfindən təsdiqlənməklə (maddə 362.3.2)
• Azadlıqdan məhrumetmə yerlərində olan şəxslərin etibarnamələri — həmin yerin rəisi tərəfindən təsdiqlənməklə (maddə 362.3.3)

Bundan başqa, əmək haqqının, əmək münasibətləri ilə bağlı digər haqların, müəllif və ixtiraçı haqlarının, pensiyaların, müavinətlərin və təqaüdlərin, bankdakı əmanətlərin, poçt göndərişlərinin (o cümlədən pul və bağlamaların) alınması üçün etibarnamə etibar edənin işlədiyi və ya təhsil aldığı təşkilat, yaşayış yeri üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, müalicə olunduğu stasionar müalicə müəssisəsinin müdiriyyəti tərəfindən də təsdiqlənə bilər (maddə 362.4).

Hüquqi şəxs adından etibarnamə necə verilir?

Hüquqi şəxs adından etibarnamə onun rəhbərinin və ya nizamnaməsi ilə buna vəkil edilmiş digər şəxsin imzası ilə, həmin təşkilatın möhürü vurulmaqla verilir (maddə 362.5).

Yəni hüquqi şəxs üçün üç element vacibdir: səlahiyyətli şəxsin imzası, təşkilatın möhürü və səlahiyyətin nizamnaməyə uyğunluğu. Nizamnamədə vəkil edilməyən şəxsin imzaladığı etibarnamə praktikada mübahisə yaradır.

Etibarnamədə nə yazılmalıdır?

Praktikada etibarnamədə aşağıdakılar aydın göstərilməlidir:

• Tarix — bağlandığı tarix göstərilməyən etibarnamə əhəmiyyətsizdir (maddə 363.1). Bu, ən çox rast gəlinən səhvdir.
• Etibar edənin və vəkil edilənin dəqiq məlumatları — ad, soyad, ata adı, şəxsiyyət vəsiqəsi məlumatları
• Səlahiyyətlərin dəqiq dairəsi — hansı hərəkətləri etmək hüququ verilir; etibarnamədə yazılmayan səlahiyyət verilməmiş sayılır
• Müddət — göstərilməsi məcburi deyil, lakin göstərilməsi məsləhətdir
• Subetibarnamə hüququ — vəkil edilənin səlahiyyəti başqasına verə bilib-bilməməsi
• İmza — hüquqi şəxs üçün həmçinin möhür

Etibarnamənin müddəti nə qədərdir?

• Etibarnamə istənilən müddətə verilə bilər (maddə 363.1)
• Müddət göstərilməyibsə, etibarnamə bağlandığı gündən bir il qüvvəsini saxlayır (maddə 363.1)
• Tarixi göstərilməyən etibarnamə əhəmiyyətsizdir (maddə 363.1)
• Xaricdə hərəkətlərin yerinə yetirilməsi üçün verilən, müddəti göstərilməyən etibarnamə notarius tərəfindən təsdiqləndikdə, onu vermiş şəxs ləğv edənədək qüvvədə qalır (maddə 363.2)
• Nəqliyyat vasitəsinə dair sərəncam vermə hüququ nəzərdə tutan etibarnamə bir ildən artıq müddətə verilə bilməz (maddə 363.3)

Etibarnamənin dövlət rüsumu nə qədərdir?

Notariat qaydasında təsdiqlənmə üçün dövlət rüsumu "Dövlət rüsumu haqqında" Qanunla müəyyən edilir:

Yaxın qohum kimi qanun ər (arvad), uşaqlar, valideynlər, baba, nənə, nəvə, qardaş və bacını nəzərdə tutur.

Vacib: bu rüsumlara əlavə olaraq notariat hərəkətləri ilə əlaqədar göstərilən xidmətə görə haqq da alınır.

Xaricdə yaşayırsınızsa etibarnaməni necə verə bilərsiniz?

Xaricdə olan şəxslər etibarnaməni Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliklərində (konsulluqlarda) təsdiqlətdirə bilərlər. Konsul əməliyyatları üçün dövlət rüsumu ayrıca müəyyən edilib:

• Əmlakdan (Azərbaycan ərazisindəki daşınmaz əmlak istisna olmaqla), o cümlədən nəqliyyat vasitələrindən istifadə etmək və ona sərəncam vermək, kredit əməliyyatlarını yerinə yetirmək hüququ verən etibarnamələrin təsdiqinə görə — 20 ABŞ dolları (maddə 16.6.1)
• Poçt vasitəsilə daxil olmuş pul vəsaitlərinin, bağlamaların, korrespondensiyaların bank idarələrindən alınması və ona sərəncam verilməsi barədə etibarnamələrin təsdiqinə görə — 20 ABŞ dolları (maddə 16.6.2)

Yadda saxlayın: müddəti göstərilməyən və xaricdə istifadə üçün nəzərdə tutulan notariat təsdiqli etibarnamə ləğv edilənədək qüvvədə qalır (maddə 363.2).

Vəkil edilən şəxs səlahiyyəti başqasına verə bilərmi?

Etibarnamə verilmiş şəxs vəkil edildiyi hərəkətləri şəxsən özü etməlidir (maddə 364.1). Səlahiyyəti başqasına vermək (subetibarnamə) yalnız iki halda mümkündür: etibarnamə ilə buna açıq şəkildə vəkil edildikdə və ya etibar edənin mənafelərinin qorunması üçün şərait buna məcbur etdikdə.

Səlahiyyəti başqasına verən şəxs bu barədə etibarnaməni verənə bildirməli və yeni şəxs barədə lazımi məlumat verməlidir. Bu vəzifə icra edilməzsə, o, yeni şəxsin hərəkətləri üçün öz hərəkətləri kimi məsuliyyət daşıyır (maddə 364.2). Subetibarnamənin qüvvədə olma müddəti əsas etibarnamənin müddətindən artıq ola bilməz (maddə 364.4).

Etibarnamə hansı hallarda qüvvədən düşür?

Etibarnamənin qüvvəsinə aşağıdakı hallarda xitam verilir (maddə 365.1):

• müddətin bitməsi
• etibarnamədə nəzərdə tutulan hərəkətlərin həyata keçirilməsi
• etibarnaməni vermiş şəxs tərəfindən ləğv edilməsi
• etibarnamə verilmiş şəxsin imtinası
• adından və ya adına etibarnamə verilmiş hüquqi şəxsə xitam verilməsi
• tərəflərdən birinin ölməsi, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan, məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya xəbərsiz itkin düşmüş sayılması

Etibarnamə vermiş şəxs istənilən vaxt onu ləğv edə bilər, vəkil edilən isə istənilən vaxt imtina edə bilər. Bu hüquqlardan imtinaya dair razılaşma əhəmiyyətsizdir (maddə 365.2) — yəni "etibarnaməni ləğv etməmək" barədə öhdəlik hüquqi qüvvə daşımır.

Etibarnamə ləğv edildikdən sonra nə olur?

Ləğv edən şəxs bu barədə vəkil edilən şəxsi və etibarnaməni qarşılarında təmsil üçün verdiyi ona məlum üçüncü şəxsləri xəbərdar etməyə borcludur (maddə 366.1). Hüquqi şəxsə xitam verilməsi və ya etibar edənin ölümü hallarında bu vəzifə hüquq varislərinin üzərinə düşür.

Vəkil edilən şəxsin xitam barədə bildiyi və ya bilməli olduğu vaxtadək etdiyi hərəkətlərdən yaranan hüquq və vəzifələr üçüncü şəxslər barəsində qüvvəsini saxlayır — üçüncü şəxs xitamı bilirdisə və ya bilməli idisə, bu qayda tətbiq olunmur (maddə 366.2). Ona görə ləğv barədə bildiriş praktik olaraq çox vacibdir. Xitam verildikdə etibarnamə qaytarılmalıdır (maddə 366.3) və subetibarnamə də qüvvədən düşür (maddə 366.4).

Etibarnamədə tez-tez edilən səhvlər

• Tarixin yazılmaması — etibarnaməni tamamilə əhəmiyyətsiz edir (maddə 363.1)
• Notariat tələbini nəzərə almamaq — daşınmaz əmlak əməliyyatı üçün sadə yazılı etibarnamə kifayət etmir (maddə 362.2, 144)
• Səlahiyyətlərin ümumi ifadəsi — "bütün məsələləri həll etmək" kimi ifadələr praktikada mübahisə yaradır; hərəkətlər konkret sadalanmalıdır
• Müddəti izləməmək — müddət yazılmayıbsa etibarnamə bir ildən sonra öz-özünə qüvvədən düşür
• Ləğvi bildirməmək — üçüncü şəxslərə bildirilməyən ləğv sizin üçün öhdəlik yarada bilər (maddə 366.2)
• Nəqliyyat vasitəsi üçün uzun müddət yazmaq — sərəncam hüququ verən etibarnamə bir ildən artıq ola bilməz (maddə 363.3)

Nəticə

Etibarnamə sadə sənəd kimi görünsə də, forması və məzmunu hüquqi nəticəni tamamilə dəyişir: tarix yoxdursa əhəmiyyətsizdir, notariat tələbi nəzərə alınmayıbsa əqd bağlanmır, səlahiyyətlər dəqiq yazılmayıbsa vəkil edilən şəxs hərəkət edə bilmir. Nümunəni yükləyib istifadə edə bilərsiniz, lakin əmlak, kredit və məhkəmə məsələləri kimi ciddi hallarda mətnin sizin vəziyyətinizə uyğunlaşdırılması məsləhətdir.

Bu məqalə ümumi məlumat məqsədilə hazırlanmışdır və fərdi hüquqi məsləhəti əvəz edə bilməz.