30 günlük müddət nədir?
Azərbaycan Əmək Məcəlləsinin 76-cı maddəsinə görə, işçi haqsız işdən çıxarıldığını hesab edərsə, iş müqaviləsinin xitamından etibarən 30 təqvim günü ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər. Bu müddəti ötürdükdən sonra iddia vermək olduqca çətinləşir — məhkəmə əsasən müddət prinsipini tətbiq edir.
Bu 30 gün işdən çıxarma əmrini aldığınız gündən başlayır. Həmin sənədi imzalamaqdan imtina etmisinizsə, müddətin başlanğıcı mübahisəli ola bilər — bu da vəkilin köməyi olmadan idarə etmək çətin olan məqamdır.
Haqsız işdən çıxarılmanın əlamətləri
Hər işdən çıxarılma haqsız deyil. Lakin aşağıdakı hallar hüquqi müdaxilə tələb edən vəziyyətlərdir:
- Ştat ixtisarı bəhanəsi ilə çıxarılma — lakin eyni vəzifədə qısa müddətdə yeni işçi tutulubsa
- Xəbərdarlıq olmadan intizam cəzası — Məcəllə xəbərdarlıq sistemi tələb edir
- Hamiləlik, analıq məzuniyyəti, xəstəlik müddəti — bu dövrlərdə xitam verməyin ciddi məhdudiyyətləri var
- Həmkarlar ittifaqı fəaliyyəti, şikayət bildirişi — bu əsaslarla çıxarılma qanunla qadağandır
- Sənədsiz, şifahi xitam — yazılı müqavilə varsa bu qeyri-qanunidir
İlk 24 saat — nə etməli?
İşdən çıxarılma xəbərini aldıqdan dərhal sonra:
- İşdən çıxarılma əmrinin surətini tələb edin — bu sizin hüququnuzdur
- Əmək müqaviləsinin surətini saxlayın
- İş yeri ilə yazışmalarınızı (email, mesaj) qoruyun
- Son iş günündə işəgötürənin verdiyi sənədləri (iş kitabçası, arayış) imzalamadan əvvəl oxuyun
- Mümkün qədər tez vəkilə müraciət edin — 30 gün çox qısadır
Müştərilərin çoxu 30 gündən sonra gəlir. "Bir az gözlədim, bəlkə həll oldu" deyirlər. Bu gecikdirmə işə bərpa şansını ciddi azaldır. İlk həftədə müraciət ən yaxşı seçimdir.
Məhkəmə yolu: nə tələb etmək olar?
Haqsız işdən çıxarılma müəyyən edilərsə işçi aşağıdakıları tələb edə bilər:
- İşə bərpa — əvvəlki vəzifəyə qayıtmaq
- Məcburi işsizlik dövrü əmək haqqı — işdən çıxarılma anından bərpa qəraradək olan dövr
- Mənəvi zərərin ödənilməsi — xüsusilə ağır hallarda
- Alternativ: işə bərpa əvəzinə kompensasiya — işçi istəsə işə qayıtmaq əvəzinə pul kompensasiyası seçə bilər
Sübut yükü kimin üzərindədir?
Əmək mübahisəsində sübut yükü işəgötürənin üzərindədir — o, işdən çıxarmanın qanuni əsaslarını sübut etməlidir. Bu işçi üçün əlverişli vəziyyət yaradır — əgər sənədlər düzgün toplanarsa.
Ödənilməmiş əmək haqqı ayrı iddia
Əgər işdən çıxarılma ilə eyni zamanda əmək haqqınız ödənilməyibsə, bu ayrıca iddia predmetidir. İddia müddəti burada da tətbiq olunur — gecikdirməyin.
İşdən çıxarıldınız?
30 günü gözləməyin — bu gün pulsuz məsləhət alın.